Thêm mới vào Phục dựng lễ hội xuống đồng của người Khmer Bình Phước.

Phần lễ hội chính được phục dựng theo phương án phục dựng nguyên trạng, các nội dung căn bản của lễ hội truyền thống được tổ chức trên cánh đồng ấp Sóc Lớn, xã Lộc Khánh với các nghi thức lễ thức cột mạ, cúng ghế và cấy lúa theo truyền thống của người Khmer Bình Phước

Thời kì tiến hành lễ hội được tuyển lựa theo ngày tốt của chủ ruộng (theo quan niệm của người khmer, khi sinh ra mỗi người có một ngày tốt).

Cùng với lễ hội phá bàu, lễ hội mừng lúa mới, lễ hội xuống đồng là một trong những lễ hội truyền thống trong sản xuất nông nghiệp của người Khmer Bình phúc. Việc truyền dạy do các vị già làng và những người có hiểu biết về lễ hội thực hiện truyền đạt lại cách thức tổ chức cũng như ý nghĩa của lễ hội cho các thế hệ người Khmer trên địa bàn xã Lộc Khánh và các xã phụ cận như Lộc Hưng, Lộc Điền, Lộc Thịnh… có người Khmer sinh sống.

Trước khi tổ chức lễ hội, chủ ruộng không biết các nghi thức lễ nghi cúng xin độn sẽ mời một người trong sóc (ấp) biết thực hiện các nghi lễ trong lễ xuống đồng (thường là già làng hoặc là người lớn tuổi trong sóc, ấp) và mời các chủ ruộng bên cạnh ruộng của mình cùng tham dự lễ xuống đồng của gia đình mình.

Lễ hội xuống đồng là lễ hội truyền thống của người Khmer Bình phúc mang tính cộng đồng cao, biểu đạt giá trị văn hóa ý thức của cư dân nông nghiệp. Ngày nay, khi đời sống dân cư ngày được ổn định, cùng với quá trình phát triển của nhiều loại hình kinh tế khác nhau như trồng cây công nghiệp, trồng các loại cây ăn trái, rau quả và nhu cầu về nhà ở khi dân số của cư dân tăng theo thời kì đã làm giảm diện tích trồng lúa nước và các hình thức canh tác trong việc trồng lúa nước có thêm hình thức xạ lúa… Do đó lễ hội xuống đồng của người Khmer Bình phúc đang bị mai một.

Qua việc thực hiện lễ hội, các giá trị văn hóa của cư dân được bảo tồn và phát huy giá trị. Nội dung phục dựng lễ hội gồm hai phần chính là truyền dạy và phục dựng nguyên trạng theo truyền thống của lễ hội tại thực địa.

Lễ vật chuẩn bị cho lễ xuống đồng gồm có một con gà luộc, trầu cau và cơm nếp, sau ba năm sẽ tiến hành cúng đầu heo. Bảo tồn tỉnh Bình Phước phối hợp với Phòng Văn hóa, thông báo huyện Lộc Ninh, UBND xã Lộc Khánh, các cơ quan chuyên môn và các nhà nghiên cứu tiến hành phục dựng lễ hội xuống đồng của người Khmer Bình phúc.

Lễ hội xuống đồng tiếng Khmer gọi là Sen Đây S’re, hay còn được gọi là lễ cúng ruộng, lễ cúng xuống giống. Theo truyền thống của người Khmer Bình phúc, mỗi gia đình thường làm chòi tại thửa ruộng của mình để ngơi nghỉ, trông nom hoa màu… đây cũng chính là địa điểm tổ chức lễ hội của từng gia đình.

Để tiến hành lễ hội xuống đồng, người Khmer Bình Phước phải trải qua rất nhiều công đoạn như: Chọn giống, chọn và làm đất gieo mạ, làm đất cấy, chuẩn bị lễ phẩm và tiến hành lễ hội. /. Các giá trị điển hình về văn hóa tinh thần của cộng đồng được trình bày qua việc duy trì tục Vần Công trong cộng đồng, duy trì các nghi thức lễ thức truyền thống, việc đàm luận kinh nghiệm về hoạt động sản xuất nông nghiệp… Từ đó tạo ra sự đoàn kết gắn bó, trợ giúp nhau trong quá trình sản xuất và trong đời sống hàng ngày hướng đến một cuộc sống no đủ, cộng đồng ổn định, tầng lớp văn minh.

Chương trình phục dựng lễ hội được tiến hành trong thời kì từ ngày 02 đến ngày 04 tháng 10 năm 2013 tại xã Lộc Khánh, huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình phúc. Để tránh sự mai một của lễ hội trong thời gian tới, việc phục dựng lễ hội xuống đồng là việc làm cần kíp để lưu giữ và phục hồi lại các giá trị văn hóa tinh thần mang tính cộng đồng của cư dân Khmer Bình phúc.

Do đó, việc tổ chức phục dựng lễ hội xuống đồng của người Khmer Bình Phước là một hoạt động rất thiết thực, ý nghĩa, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của cư dân này.