Hiện thực cuộc sống trong từng lớp chúng ta đang mở cửa, bởi thế có nhiều đổi thay trong từng lớp
Anh đã có 23 giải thưởng báo chí (trong đó có nhiều lần giải nhất, giải nhì của giải Báo chí quốc gia và giải báo chí thành thị Hồ Chí Minh), nhưng chỉ mới được một giải nhất văn học. Nếu tính về số lượng, anh thấy mình có may mắn trong viết báo hơn là viết văn, nhưng nếu được thêm một giải văn chương sẽ làm anh vui hơn nhiều giải báo chí, anh cũng từng tâm can với tôi như vậy.
Anh bắt đầu tích lũy từ những năm đại học và đến năm cuối, thử viết truyện ngắn Màu mận chín được đăng trên báo Tuổi trẻ chủ nhật. 3. 1. Thủy cơ … là những truyện hay, đã có một cái nhìn dự báo. Khi vụ Đoàn Văn Vươn ở Tiên Lãng - Hải Phòng vừa xảy ra, GS Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài Nguyên Môi trường đã nói: “Từ lâu rồi giới văn nghệ đã cảnh báo về những thảm họa đất đai trong truyện ngắn Kẻ sát nhân lương thiện (trích trang Web RFA ngày 27/1/2012).
Có thể coi nhà văn Lại Văn Long có thâm niên sáng tác hơn 20 năm, công việc hàng ngày của anh là làm báo, cuộc sống đời thường của một công chức cũng có thăng trầm một mực nhưng sự mê say văn học làm cho anh không thể dứt ra như một cái nghiệp, và anh đã định hình một chân dung văn học rõ ràng, sắc nét.
Những lần tâm tình với nhà văn Lại Văn Long trong lúc trà dư, tửu hậu anh đã phân vua với tôi về cái duyên của mình đến với văn học. Nhưng… quơ chỉ là chuyện nhỏ nếu so với tháng 9/2010, anh vì lao tâm với việc đọc tài liệu, viết văn, ít ngủ nên áp huyết bất thần tăng cao rất hiểm, may mà kịp vào bệnh viện. Truyện Kẻ sát nhân lương thiện.
Ở tuổi thiếu niên anh bắt đầu mơ viết văn. Đặc biệt, anh đã tặng tôi tập truyện ngắn Thủy cơ của mình và tiểu thuyết Thạch Đế.
Anh bật mí tác phẩm mới này có đoạn “va chạm” với sex và anh cho rằng chỉ viết sex khi thật cấp thiết, nỗ lực trình bày bay bổng, nhưng “sạch” và thật nhiều ẩn dụ. Hiện tại anh đang viết tiểu thuyết Thánh Thi (dự kiến viết 800 đến 1000 trang).
Có lẽ do vậy mà khi đọc lại tập truyện ngắn Thủy cơ rất nhiều người khen hay và đều bị cuốn vào chất đương đại của nó, căn số nhân vật cũng rất nghiệt ngã nhưng tính nhân văn sâu sắc. Mãi gần đây, khi về Sài Gòn công tác, tôi gặp anh, thấy anh gần gũi giản dị và tâm thành. Bao nhiêu thân phận con người được anh san sớt, sống cùng mệnh của họ như chính thế cuộc bộn bề, phức tạp mà vẫn hàm chứa giá trị tốt đẹp và niềm tin vào mai sau của loài người trong trang viết của anh.
Lúc báo Văn Nghệ đăng Kẻ sát nhân lương thiện, xuất hiện những ý kiến bảo rằng anh không nắm được chủ trương, chính sách về cải tạo và hóa giá nhà… Còn ở hải ngoại thì gọi đó là truyện “bắn vào Việt kiều” hoặc “truyện ngắn đẫm máu”. Nhưng anh đã nhận được giải nhất cuộc thi truyện ngắn báo Văn nghệ năm 1990-1991 được các nhà văn, dịch giả nước ngoài dịch ra tiếng Pháp, Nhật, Trung Quốc và đến bây chừ sau hơn 20 năm vẫn được nhắc lại trên báo, trên mạng.
Tôi vốn dị ứng với đám đông, hễ cái gì đám đông đổ xô đi tìm đọc, tìm xem thì tôi tránh.
Đọc truyện ngắn của Lại Văn Long, hiện thực cuộc sống đầy ắp, ngổn ngang, ngôn ngữ đương đại, gân guốc, tiết tấu nhanh có tính ẩn dụ rất cao, kết cấu rõ ràng và mạch lạc, những vấn đề tác giả đề cập vẫn còn nguyên tính thời sự. Đeo đuổi nghề báo, mà làm được một đôi truyện ngắn như thế cũng đủ. Anh đã để cho cảm xúc của mình dồn nén, mạnh mẽ, sẻ chia, đồng cảm và anh đã yêu đến si mê với số các nhân vật của mình, chính điều này đã giúp anh thăng hoa trong từng truyện.
Khi viết xong Kẻ sát nhân lương thiện anh gửi cho anh Hồ. Tức là đủ để lưu danh, đủ với trần gian. Cái tứ truyện này bắt đầu và kết thúc rất nhanh, bất ngờ.
Anh nghe xong nảy sinh khát vọng viết được cuốn sách đó. Tôi đã đọc một mạch hết tập truyện Thủy cơ và hiểu thêm cái lý của đám đông.
2. Tôi thấy anh còn bao nhiêu ôm ấp, bao nhiêu trằn trọc chưa tràn ra được vì bận bịu với công việc làm báo. Đó là lý do 17 năm sau khi nhận được giải thưởng cuộc thi Truyện ngắn Báo Văn Nghệ 1990 - 1991, anh mới ra mắt được cuốn tiểu thuyết Thạch Đế (Nxb văn chương 2009) và 3 năm sau mới có tập truyện Thủy cơ (Nxb QĐND, 2012) và đến nay chuẩn bị ra cuốn sách thứ ba là tiểu thuyết Người đồ sộ đội mồ kể chuyện.
Nhưng đắp cả truyện ngắn của anh là tính nhân bản, nhân văn, ẩn sâu sau mỗi câu, mỗi chữ, đó là khát vọng được sống công bằng
Anh tâm sự rằng, cách đây 30 năm, khi đang học lớp 12 ở Trường Phổ thông trung học Đức Trọng, đay dạy văn của anh Nguyễn Văn Hương nay là giám đốc Sở Văn hóa Thể thao - Du lịch Lâm Đồng nói với cả lớp học của anh rằng: “ Việt Nam chưa có tác phẩm phản ảnh trọn vẹn hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ ”. Thế là, anh quyết nghỉ công tác ở Lâm Đồng về Sài Gòn thực hiện giấc mơ viết văn.
Ẩn dụ dưới trang văn ấy, người đọc có thể nhận giả sâu tình cảm của nhà văn luôn khát khao cái đẹp, căm ghét cái xấu. Thành công lớn nhất của Lại Văn Long là truyện của anh hấp dẫn, vấn, nhiều tình tiết sáng tạo, bất ngờ. Anh ở nhờ nhà bạn, hàng ngày đi giảng triết học, viết báo kiếm sống và viết được thêm ít truyện ngắn đăng trên báo Văn nghệ và một số báo khác.
Từ đó đến nay anh vẫn phải dùng thuốc hàng ngày và không dám làm việc quá sức nữa! Có lúc anh phải thốt lên: “ Tôi viết như đang sống trong một giấc mơ ”. Khi làm báo mà ham mê văn học vẫn như ngọn lửa âm ỉ nhưng anh phải ngưng viết văn, vì công việc làm báo bận rộn quá, chiếm hết thời gian, trí tuệ và xúc cảm của anh.
Anh Hồ cùng một bạn văn là anh Phạm Khắc Lưu đọc xong viết thư cho anh khen hay. Chúng ta đang đợi chờ những trang viết mới của anh. Suốt thời kì đó anh sống cùng các nhân vật của mình nên lúc nào cũng mơ tưởng, nói trước quên sau, nhiều khi chạy xe ngoài đường phải cụ trấn tĩnh để tránh tai nạn, ngồi uống cà phê tại Sài Gòn, đôi lúc tôi thấy anh còn lơ đãng như đang suy nghĩ một điều gì đó rất xa lạ và nghĩ suy cùng nhân vật của mình.
Tác giả xứng đáng nhận giải nhất báo Văn nghệ Hội nhà văn Việt Nam. Hai mươi lăm tuổi đã có cái nhìn như thế về thời cuộc … cũng đáng nể (Lời của một nhà phê bình). Vào năm 1992, truyện ngắn Kẻ sát nhân lương thiện được giải cũng có nhiều ý kiến khác nhau. Một số tiểu thuyết gần đây có hàm lượng kiến thức triết học cao, ít độc giả cảm thụ được.
Đây cũng là một thế mạnh của anh cùng với tuấn kiệt văn chương thực sự đã giúp cho nhà văn Lại Văn Long đại quát, bay cao và trầm lặng có dấu ấn cá nhân chủ nghĩa riêng, rất riêng.
Nhưng anh đã nhận được giải nhất, được các nhà văn, dịch giả nước ngoài dịch ra tiếng Pháp, Nhật, Trung Quốc và đến hiện sau hơn 20 năm vẫn được nhắc lại trên báo, trên mạng. Có người cho rằng anh mang triết học và sự thông thái của triết học thấm đẫm vào từng trang văn của mình.
Còn ở hải ngoại thì gọi đó là truyện “bắn vào Việt kiều” hoặc “truyện ngắn đẫm máu”. Trong tập truyện ngắn này, có truyện Kẻ sát nhân lương thiện. Cái nghiệp văn chương đã chọn anh, đã thành mệnh của anh rồi. Tuy nhiên, tôi phải nhấn, trong cả 3 cuốn sách đó, khát vọng, nhân kiệt viết văn của anh tụ họp vào truyện ngắn Kẻ sát nhân lương thiện.
Đầu năm 1992, Long được anh Huỳnh Bá Thành nhận về làm việc tại báo Công an thành thị Hồ Chí Minh cho đến ngày nay. Hay luật gia Trần Đình Thu - chủ trang Web “Bình chọn thơ hay” đã viết: “20 năm trước Lại Văn Long đã cảnh báo về tranh chấp đất đai, nhà cửa dẫn đến đổ máu trong truyện Kẻ sát nhân lương thiện … Theo tôi, một tác phẩm “sống dai” là tác phẩm thành công… mê say văn học tốn nhiều thời gian hơn và khi viết văn thu nhập từ viết báo giảm nhiều.
Và đến tận hiện nay tôi vẫn cho rằng đây là một tập truyện hay nhất của anh, mặc dù anh vừa chuẩn bị cho ra đời thêm một tiểu thuyết nữa. Văn học dự báo được tính vượt trước của thời đại, mà một số người đã từng cảnh báo cho rằng chính tác phẩm Kẻ sát nhân lương thiện là tiếng chuông cảnh tỉnh, một lời dự báo, cấp thiết của từng lớp đang biến đổi can dự đến đất đai là duyên do của mọi xung đột xã hội.
Ra trường anh công tác ở Ban truyền giáo Tỉnh ủy Lâm Đồng, rồi ngẫu nhiên được gặp Trần Ninh Hồ.
Tuy nhiên, đôi chỗ câu chữ sắc sảo đến cay nghiệt. Lại Văn Long luôn đau đáu hướng về thân phận của con người, vì thế các nhân vật trong truyện của anh có tính cách số phận khác nhau. Hiện thực cuộc sống lại ùa vào trang văn của anh. Anh mê đọc sách từ khi chưa biết đọc chữ, lúc đó chỉ xem tranh trong sách.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét