Đó là chưa nói có những thông điệp dùng nhiều thuật ngữ chuyên môn và rắc rối
Từ chuyện về tổng thể thị trường Nhìn tổng thể thị trường, một phát biểu gần đây gây ấn tượng với tôi là nhận định của ông Phạm Ngọc Bích, Giám đốc khối khách hàng tổ chức CTCK Sài Gòn (SSI) về 4 điểm yếu của TTCK Việt Nam. Các thông tin và thể hiện về rủi ro trong các BCTN 2012 nhiều hơn, nằm cả trong phần nội dung chính và đề cập thêm trong các ít tài chính so với những Báo cáo từ 2005 đến 2007.
Và quan yếu nhất trong việc thực thi những điều này là thái độ, không phải làm cho có. Sự kiện HAGL chỉ là một sự kiện gần đây.
Nếu nhìn lại vấn đề rủi ro phát xuất từ đầu tư BĐS, chứng khoán và rủi ro lãi suất, trước khi khủng hoảng xảy ra và ngay cả trong thời gian đó, tôi tin rằng, những thông báo tìm được trong BCTN không nói cho nhà đầu tư biết được doanh nghiệp đang xử lý nó như thế nào.
Bắt đầu bằng những điều tra về cách thức mà nhà đầu tư, giới phân tách tài chính dùng thông báo trong BCTN và những công cụ quan hệ cổ đông khác như thế nào (điều mà nhiều tổ chức nước ngoài đã làm từ lâu), cho đến hỏi thăm những khó khăn mà những người trực tiếp tạo ra BCTN đối diện, chúng ta mới có thể đi đến một góc nhìn rõ ràng chúng ta đang ở đâu, và đã tiến bộ ra sao, còn cách bạn bè xung quanh như thế nào? Nên nhớ rằng, đặc thù của một TTCK nhiều nhà đầu tư nhỏ sẽ cần những chuẩn khác với một thị trường nhiều nhà đầu tư lớn.
Bài học của các thị trường đi trước cho thấy cái vòng xoáy đó khôn xiết khó lường khi thanh khoản yếu và khả năng quản trị rủi ro của các tổ chức vận hành kém. Tóm lại, nhìn tổng thể, tôi thấy có những chuyển biến đáng kể trong cách mà các CTCK và thị trường vận hành, trong hành vi nhà đầu tư, giới phân tích và giới báo chí theo dõi thị trường.
Chúng ta đang xem nó như một thị trường vốn hiện đại cần phát triển để cung cấp vốn cho nền kinh tế năng một kênh kiếm “tiền nóng”? Đến việc làm BCTN của DN Dừng lại với những câu hỏi về TTCK nói chung, tôi quay về những câu hỏi đối với BCTN và độ sáng tỏ của thị trường. Chủ đề mà tôi quan tâm là xem qua các chủ đề “nóng” trên báo chí như về vấn đề mỏng về rủi ro, về hàng tồn kho, thay đổi thành viên HĐQT một cách đột ngột hay vấn đề lương thưởng có được phản ánh tốt hơn qua thời kì hay không? Một điều đáng mừng là tôi nhìn thấy những đổi thay lớn lao, nhất là ở mảng thưa về rủi ro và sự thay đổi đó không chỉ nằm ở các ngân hàng, nơi Báo cáo về rủi ro được đặt nặng khá sớm.
Nói cách khác, không ít nội dung trong BCTN chuyển từ trạng thái không ban bố thông báo sang dạng “nói chung chung”. Điều bất ngờ là đây là 4 điểm tôi đã đọc được từ luận văn của một bạn sinh viên đại học của tôi năm 2004 về việc tạo thị môn phái sinh chứng khoán ở Việt Nam, và đọc được những luận điểm rưa rứa ở nhiều nơi suốt từ đó đến nay. Một BCTN tốt bao gồm các đặc điểm: kể một câu chuyện về công ty dễ hiểu, hấp dẫn, đại quát khuân mặt và triển vọng của công ty; cung cấp thông tin có ích cho nhà đầu tư và những người quan hoài khác; đảm bảo câu chuyện và thông báo đó đáng tin tưởng.
Tôi tự hỏi, có phải bao năm qua, chúng ta chỉ “trang trí” TTCK một cách hoành tráng hơn, nhưng cái nền móng thì vẫn vậy? Rõ ràng, ở một thị trường mà hành lang pháp lý tương trợ, coi như một phần cơ sở hạ tầng của thị trường còn thiếu, thanh khoản yếu và tụ hội vào một số ít cổ phiếu cũng như chính sách quản trị rủi ro kém của các định chế tài chính trung gian thiếu hiệu quả thì khó mà đợi mong những nhà đầu tư có tổ chức “cỡ lớn” tham gia vào thị trường.
Nói vậy để thấy, dù chỉ là một trong những nguồn thông báo dành cho những người có quan hoài, nhưng BCTN ít nhiều phản chiếu được ban lãnh đạo công ty quan tâm tới cổ đông (shareholders) và các bên hệ trọng (stakeholders) tới mức nào.
Đáng kinh ngạc là sau gần 10 năm từ ngày tôi đọc được những điểm yếu kể trên, chúng vẫn tồn tại. Và có nhẽ đã đến lúc chúng ta cần lấy quan điểm rộng rãi về cách thức nhà đầu tư trong và ngoài nước muốn các dụng cụ đàm luận với cổ đông đó (bao gồm BCTN) đổi thay sao cho có lợi cho họ.
Rút cục, xin lưu ý là, chúng ta không nên xem xét độ minh bạch và chất lượng thông báo chỉ ở bất kỳ một bộ phận nào, chẳng hạn như chơi giới hạn nó trong BCTN, mà phải nhìn trong cách thông tin được truyền tải trên mạng Internet, ở các buổi đối thoại với cổ đông, báo chí và giới phân tách.
Nhưng tôi lại tự hỏi là, một nhà đầu tư nhỏ lẻ liệu sẽ hiểu như thế nào về những biện pháp quản trị rủi ro chung chung được đề cập trong các BCTN kiểu “công ty chủ động xem kỹ lưỡng… (một loạt thuật ngữ chuyên môn)… để hạn chế rủi ro tỷ giá”? Tôi tìm thấy những kiểu mẫu như thế này ở nhiều Báo cáo, vậy chúng cung cấp thông tin gì cho nhà đầu tư? Cung cấp nhiều thông tin hơn không có tức thị các thông tin đó dễ đọc, dễ hiểu và hữu dụng.
Vì sao vậy? Chắc mỗi người có mỗi câu trả lời nhưng có thể phần chung của nhiều câu đáp nằm ở thái độ nhóng về TTCK. Vẫn không được đáp rõ ràng.
Bẩm thường niên tốt nhất 2013 Đối với một nhà đầu tư, nhà phân tích tài chính hay một nhà báo bắt đầu quan hoài tới một công ty mới, ít thường niên (BCTN) là một trong nhiều nguồn thông tin mà họ tìm đến, để biết công ty này làm gì, định hướng thế nào, lờ lãi ra sao, được cai quản thế nào? nên chi, BCTN vừa là một phương tiện mỏng kết quả nhưng cũng là một công cụ kể chuyện về công ty cho công chúng.
Nhưng hàm chứa trong nó lại là những vấn đề cũ. Chẳng hạn, nếu ai đó đi tìm thông báo về các sản phẩm phái sinh tín dụng hay cho vay thứ cấp trong BCTN của một số nhà băng đã sụp đổ của nước ngoài thì cũng không thấy.
Các DN đạt giải trong kỳ bình chọn BCTN 2012 Nói đi thì phải nói lại, những vấn đề về tính minh bạch thông tin và BCTN không chỉ là của riêng Việt Nam.
Câu hỏi mà nhiều người có lẽ quan tâm là BCTN của các công ty niêm yết của Việt Nam đã tiến bộ gì trong các điểm kể trên, và qua đó đề đạt sự phát triển của TTCK Việt Nam như thế nào? Có khi nào các BCTN của Việt Nam chỉ được làm sao cho đẹp, nhiều hình ảnh, đưa nhiều thông tin chuyên môn lên đó… chỉ để chiêm ngưỡng mà không cần biết nội dung của nó có rõ ràng, dễ hiểu và bổ ích hay không? Câu đáp có lẽ phần nào nằm trong những câu chuyện tôi kể sau đây.
Mặt khác, các thông tin được cung cấp về quản trị các loại rủi ro đáng tin tưởng và hữu ích đến mức nào? chẳng hạn, Báo cáo của Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) năm 2012 nói rất nhiều về quản trị rủi ro và phát triển bền vững, nhưng phần đông trong số đó là những thông báo hăng hái. Mặc dầu chúng ta đang chuẩn bị cho ra đời sản phẩm phái sinh và ETF, tôi tự hỏi, nếu xảy ra tình trạng kém thanh khoản của các tài sản cơ sở thì điều gì sẽ xảy đến với thanh khoản và độ biến động của các sản phẩm phái sinh và ETF? Và người ta cũng biết rằng, độ biến động của chính sản phẩm phái sinh và ETF lại quay lại tác động đến tài sản cơ sở.
Liệu đây có phải là một cách để khiến các nhà đầu tư nhỏ thoái chí trong chuyện đào sâu vào BCTN? Cần bản chất hơn một đôi điểm rải rác trên đây khi tổng hợp lại thì nó vẽ ra một bức tranh về BCTN khá giống với tổng thể TTCK, đó là chúng ta có một bức tranh hào nhoáng hơn quá cố, nhưng bản tính bên trong không đổi thay nhiều. Tóm lược 4 điểm đó là (1) thanh khoản kém, vốn hóa thị trường và thanh khoản chỉ tụ hợp vào một số ít cổ phiếu; (2) thiếu hiên pháp lý cho việc cho vay chứng khoán cũng như giao tiếp trong ngày; (3) chính sách vĩ mô chưa ổn định; (4) chính sách quản lý rủi ro thị trường của nhiều CTCK vẫn chưa đủ chuẩn để dự vào chứng khoán phái sinh.
Tôi điểm qua khoảng 20 công ty trên thị trường và so sánh Báo cáo của họ từ năm 2005 tới năm 2012, một số trường hợp không có vắng năm 2005 thì bắt đầu từ Báo cáo sớm nhất của họ (chẳng hạn 2007, 2008). Những câu hỏi như HĐQT làm gì để được hưởng lương thưởng cao, chính xác là bao lăm, công ty được quản ra sao, kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro như thế nào.
Đây là một điều mà nhiều đồng nghiệp của tôi bên này làm nghiên cứu và các khách mời diễn giả từ các doanh nghiệp gọi là… làm cho có, để tuân quy định hoặc cho giống các công ty khác trong khi tính dễ đọc và có bổ ích cho quyết định đầu tư là… gần như số không.
Đây là khu vực bẩm thuộc vùng “màu xám” - thỉnh thoảng những tuyên bố trong đó khó có thể kiểm chứng là nó chính xác hay không. Với cá nhân chủ nghĩa tôi, rất khó để từ những thông tin trong đó nhận ra được nguy cơ mà Tập đoàn có thể đối mặt trong lĩnh vực môi trường và điều không may đã xảy ra trong thời kì qua.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét